Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка адхіліў прапановы аб агульным падыходзе пры прыняцці рашэнняў аб далучэнні нізкаэфектыўных сельскагаспадарчых арганізацый да дзяржаўных прадпрыемстваў. Аб гэтым ён заявіў 14 лютага на нарадзе з кіраўніцтвам Савета Міністраў, перадае карэспандэнт БЕЛТА.
З боку ўрада была агучана прапанова ўказам Прэзідэнта ўвесці чарговыя меры па рабоце з праблемнымі арганізацыямі АПК, а менавіта па далучэнні іх да дзяржаўных прадпрыемстваў.
«Вы хочаце далучыць калгасы, саўгасы да дзяржаўных прамысловых прампрадпрыемстваў. Такое вам было даручэнне — каб мы гэты працэс пастаянна трымалі ў полі зроку і гэта рабілі, — сказаў Прэзідэнт. — Я вам даручыў гэты працэс трымаць у полі зроку і, калі трэба, унесці прапановы. Вы ўносіце прапанову. Якую? Каго сёння да каго будзем далучаць?»
Як растлумачыў міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Ігар Брыло, размова пераважна аб 127 складаных сельгасарганізацыях, з якіх 117 знаходзяцца ў трох абласцях — Гомельскай (больш за 50), Магілёўскай і Мінскай. Паводле яго слоў, у праекце ўказа, вынесеным на абмеркаванне, прапаноўвалася замацаваць умовы для тых дзяржпрадпрыемстваў, якія возьмуцца за наладжванне работы ў нізкаэфектыўных аб’ектах АПК. Напрыклад, прадугледзець для іх агульныя рамачныя ўмовы ў частцы льгот, рэструктурызацыі запазычанасці, адтэрміноўкі па некаторых выплатах і гэтак далей.
Аднак кіраўнік дзяржавы задаў слушнае пытанне: навошта мяняць нешта ў існуючай сістэме, калі і цяпер ёсць механізм для таго, каб далучаць, кажучы па-народнаму, калгасы, саўгасы да прадпрыемстваў. «Чым вас не задавальняе гэта сістэма?» — спытаў Аляксандр Лукашэнка. Напрыклад, дадатковыя ўмовы для канкрэтных прадпрыемстваў, да якіх далучаюць сельгасарганізацыю, можна прапісаць у распараджэнні Прэзідэнта, захоўваючы такім чынам дзеючую сістэму прыняцця рашэнняў. «Губернатар вызначыўся, ён ведае, якія прадпрыемствы яму трэба прыводзіць да ладу, ён унёс прапанову, праект рашэння Прэзідэнта (рыхтуецца з улікам гэтай прапановы. — Заўвага БЕЛТА), Прэзідэнт падпісаў. І ў гэтым распараджэнні аб далучэнні — вось такія тэрміны (пазначаны. — Заўвага БЕЛТА) і рэструктурызацыя другім пунктам, яшчэ нейкая льгота», — падрабязна расказаў кіраўнік дзяржавы, як гэта можна вырашыць цяпер без прыняцця дадатковых указаў.
«Мы маем $8,3 млрд у мінулым годзе даход ад прадуктаў харчавання (краіна мае паступленне валюты), таму што мы ў руках трымалі сельскую гаспадарку і мадэрнізавалі яе, прыводзілі ў парадак, дысцыпліну наводзілі», — звярнуў увагу Прэзідэнт.
Кіраўнік дзяржавы ўказаў на тое, што міністэрства і ўрад, выносячы праект указа на ўзровень Прэзідэнта, не дасканала прапрацавалі пытанне каго і куды трэба далучаць, а самае галоўнае — ці патрэбны кожнаму дзяржпрадпрыемству, якое возьме шэфства над сельгасарганізацыяй, аднолькавыя льготы і прэферэнцыі. Аляксандр Лукашэнка катэгарычна адхіліў такі падыход «агулам».
«Напэўна, агулам і не атрымаецца», — сказаў міністр.
«Напэўна» не бывае, калі мы размову вядзём аб самым каштоўным прадукце ў нашай краіне, калі размова ідзе аб зямельных угоддзях, аб рэсурсах», — парыраваў беларускі лідар.
«Можа, некаму і трэба льготу гэту даць, а некаму і не трэба. Мы ж размову вядзём аб далучэнні калгасаў і саўгасаў (лічы — дзяржаўная ўласнасць) да дзяржаўных прадпрыемстваў», — падкрэсліў Прэзідэнт. У якасці прыкладу ён прывёў «Беларуськалій», якому даручана ўзяць шэфства над некалькімі сельгасарганізацыямі. Але дапамога, дадатковыя прэферэнцыі ад дзяржавы ў гэтым выпадку не патрэбны.
Акрамя таго, Аляксандр Лукашэнка раскрытыкаваў праект указа за тое, што ён стварае ўмовы для адыходу ад персанальнай адказнасці за работу канкрэтных арганізацый. У выпадку з дзеючай сістэмай кантроль больш жорсткі, асабліва ў сферы рашэнняў па пытаннях уласнасці. На этапе падрыхтоўкі распараджэнняў Прэзідэнта дакументы праходзяць праз фільтр Адміністрацыі Прэзідэнта. «Вядома, гэта трэба прайсці пэўныя бар’еры і растлумачыць, чаму вы ўносіце прапановы фактычна аб прыватызацыі, вобразна кажучы, сельскагаспадарчага прадпрыемства», — заўважыў беларускі лідар.
«Трэба было прымусіць Турчына па вобласці вызначыцца: вось у яго 20 гаспадарак, вось 20 інвестараў, дзяржпрадпрыемстваў, якім ён перадасць гэтыя гаспадаркі. У адно распараджэнне Прэзідэнта дадаткам пералічылі гаспадаркі і каму перадаём… Плюс ільготы, калі трэба», — прывёў прыклад Аляксандр Лукашэнка.
Кіраўнік дзяржавы яшчэ раз нагадаў, што два-тры неэфектыўныя прадпрыемствы АПК у раёне — гэта зона адказнасці старшыні райвыканкама, начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі. «Вы цяпер мне гэтыя складаныя гаспадаркі, якімі я даручыў займацца вертыкалі ўлады, вы іх цяпер у кучу і адводзіце ад адказнасці тых, хто за гэта павінен адказаць», — растлумачыў наконт прапанаванага праекта ўказа Прэзідэнт.
«Я ж вам колькі разоў гаварыў: уласнасць, грошы і ўлада — тры кіты. Гэта галоўнае ў любой краіне, — растлумачыў сваю жорсткую пазіцыю ў гэтым пытанні Аляксандр Лукашэнка. — Вы прыйшлі ў мяне прасіць агулам прыняць рашэнне, а ў развіццё гэтага ў вас нават няма каго да каго вы заўтра будзеце далучаць».
Ён звярнуў увагу, што пытанне магчымай прыватызацыі вельмі важнае, паколькі закранае інтарэсы і канкрэтнага прадпрыемства, і рэгіёна, і краіны ў цэлым. Таму ў Беларусі прадугледжана шматступеньчатая сістэма ў гэтым пытанні. «Гэта важнейшае пытанне — уласнасць», — падкрэсліў ён.
Аляксандр Лукашэнка ў сувязі з гэтым нагадаў, што ў свой час у 90-я гады ў Беларусі паставілі надзейную заслону так званай прыхватызацыі. Таму да пытанняў распараджэння ўласнасцю, тым больш зямельнымі рэсурсамі, неабходна падыходзіць акуратна і ўзважана, а не агулам.
Па выніках нарады прынята рашэнне адмовіцца ад асобнага ўказа Прэзідэнта па гэтым пытанні. Кіраўнік дзяржавы даручыў на ўзроўні мясцовых улад падрабязна разабрацца ў стане спраў па кожнай з праблемных сельгасарганізацый і пры неабходнасці дадатковых рашэнняў Прэзідэнта ўносіць прапановы для падрыхтоўкі распараджэнняў кіраўніка дзяржавы.
«Падыход зразумелі? Леанід Канстанцінавіч (Заяц, віцэ-прэм’ер. — Заўвага БЕЛТА), рэалізоўвайце. І не дай бог вы не аздаровіце гэтыя 127 прадпрыемстваў, — звярнуў увагу кіраўнік дзяржавы. — І тое, трэба яшчэ разабрацца, чаму яны такімі сталі. Разбярыцеся, а потым уносьце прапановы па кожным або групамі па вобласці, дзе будзе канкрэтна распісана: гэтаму інвестару даём ільготы, гэтаму — не даём і нават два прадпрыемствы далучым».